Татарская трибуна » Архив » Идел-Урал татарлары — үзен үзе алдаган милләт…

Татарская трибуна

Обзор татарских и на татарские темы ресурсов интернета и ваши комментарии на эту тему

Идел-Урал татарлары — үзен үзе алдаган милләт...

Алданган милләтләр

Наиль Набиуллин-44Узган ел Кырымның Русиягә кушылуыннан соң кайбер татар җәмәгать эшлеклеләре дә, билгеле журналистлары да «Крымнаш» эйфориясеннән «махмырланып»мы шунда, уңайлы очрак туры килгән вакытта түрәләр алдында сәяси бонуслар җыю максатыннанмы, ярымутрауның Русиягә кушылуына ихлас күңелдән шатланып, аның өстенлекләрен дәлилләргә тырышканнар иде. Имеш, Русиядә татарларның саны артачак, хокукларыбыз өчен бердәм агымда көрәшеп, милли мәнфәгатьләрне тәэмин итү өлкәсендә моңа кадәр булдыра алмаган биеклекләргә һәм теләгәннәребезгә ирешә алачакбыз дип хыялланганнар иде.

Кырым татарларында рухи көч күбрәк, саны буенча Русиядә икенче урында булган Идел-Урал татарлары белән берләшкән очракта, Русиядә безнең милли һәм дини хокукларыбызга беркем дә кагыла алмас диделәр, милләтебезнең киләчәге өчен уңайлы шартлар тудырылачагы турында «әкиятләр» сөйләделәр… Бер ел үтте: Кырым татарлары да, Идел-Урал буенда яшәүче татар милләте дә, ни сәбәпледер, милли һәм дини яктан «якты киләчәк»кә килеп җитә алмады. Киресенчә, бер ел дәвамында Татарстанда һәм Кырымда милли хокуклар турында авыз тутырып әйтергә кыюлыгы җиткән милли активистларга басым көчәйде, җинаять эшләре ачылды, меңләгән сумлык штрафлар бирелде. Шулай ук Кырым ярымутравында дистәләгән татар шикле сәбәпләр белән «юкка чыкты», Русия мәхкәмәләре мәктәпләрдә яулык бәйләүне тыюны канунлы дип таныды, кыскасы, милләтләрне яңадан алдадылар. 2015нче елның язы Татарстанда да, Кырымда да милли мәнфәгатьләргә яңа басым белән башланып китте. Кырымда бәйсез татар матбугатына ябылу куркынычы янаса, Татарстанда татар тарихын тыюлары бар.

ТЕЛ КИСӘЛӘР

2015нче елның 1нче апреленнән бердәнбер Кырым-татар телеканалы – ATR үз эшчәнлеген туктатырга мөмкин. Аның ширкәтенә кергән балалар өчен «Lale» кырым-татар телеканалына, «Мәйдан-FM» бердәнбер кырым-татар радиосына шулай ук ябылу куркынычы яный. Эш шунда, Русия кануннары буенча, Кырымда эшләүче массакүләм мәгълүмат чаралары (ММЧ) Украина тарафыннан бирелгән документлар белән 2015нче елның 1нче апреленә кадәр генә эш итә ала. Русиядән теркәү таныклыклары алмаган ММЧ үз эшчәнлеген туктатырга мәҗбүр булачак. Әмма бәйсез Кырым-татар матбугатына теркәү мәсьәләләрендә аяк чалу бар икән. ATRның генераль директоры Эльзара Ислямова, телеканалның Русиянең Роскомнадзорына теркәү өчен документларны берничә тапкыр тапшырганы турында сөйләде. Әмма Роскомнадзор (Русиядә массакүләм мәгълүмат чараларын теркәүче дәүләт оешмасы) ниндидер сәбәпләр табып, телеканалны теркәүдән баш тарткан. Радио һәм телевизион каналлардан тыш, басма кырым-татар матбугаты да ябылу куркынычы алдында икән. Әйтик, кырым-татар «Авдет» газетасы, инде ике тапкыр теркәү өчен кәгазьләр тапшырганнан соң да, Роскомнадзорда дәүләт теркәлүен уза алмаган. Ярымутрауда бәйсез кырым-татар массакүләм мәгълүмат чараларын ябу эшләрен кырым-татар халкының Милли мәҗлесе анда яшәүче халыкларның хокукларын бозу дип атады. ATRның ябылу куркынычы киң җәмгыятьтә зур тавыш һәм шау-шу китереп чыгарды. «Иң әһәмиятлесе – ул һәрвакыт дөреслекне генә сөйләп торырга тиеш. ATR телеканалын ябарга ярамый, чөнки башка чыганак юк», – дип белдергән иде Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов.

ТАТАР ТАРИХЫНА БАЛТА ЧАБАЛАР

«Кычытмаган җирне кашыма» дип өйрәтә безне халык мәкале. Әмма Татарстанда кайбер дәүләт оешмалары ул мәкальне белми кебек һәм нәкъ кычытмаган җирне кашу белән шөгыльләнә башлады бугай. Күптән түгел Татарстан прокуратурасы тарихчы һәм галим Нурулла Гарифның 2007нче елда чыгарылган «Татар халкының азатлык өчен сугышы» китабын Казанның Вахитов районы судына биреп, Русиянең конституцион төзелешен җимерергә өндәүче, экстремистик китап буларак танырга һәм кулланылыштан чыгаруны таләп итә башлады. 27нче мартта булган судта тарихчының китабын тикшерүгә багышланган икенче утырыш узды. Беренче утырышта эшкә экспертларның карары җитми дип, хөкемдар аны күчергән иде. Икенчесендә хөкемдар, психологик экспертизалар ясаган кешеләр мәхкәмәгә килеп, үз фикерләрен дәлилләп күрсәтергә тиеш, дигән фикергә килде. Киләсе суд утырышы 29нчы апрельгә билгеләнде. «2007нче елда бу китапны язарга ярый иде. 2009нчы елда прокуратура аны үзе яклады. Хәзер 2015нче елда режим көчәйде, басым артты. Минем күзәтүемчә, суд барысын да җентекләп карый, ул үзе дә ялгышудан курка кебек. Алар да судның сәяси булуын аңлый. Китапны тыйсалар, барлык тарихи китапларны тыюга да юл ачылачак. Китапны тыйсалар да, тыймасалар да, нәтиҗәсе уңай булыр дип саныйм, чөнки татар халкы һәм башка урыс булмаган халыклар үзләренең нинди дәүләттә, кемнәр арасында яшәүләренә ныграк төшенерләр», – дип сөйләде «Безнең гәҗит»кә китап авторы Нурулла Гариф.

ИКЕ БАСЫМ – БЕР МАКСАТ

Миңа калса, Татарстанда һәм Кырымда барган бу хәлләр – бер чылбырдан. Икесенең дә тирән стратегик максатлары булуы мөмкин. Беренчедән, Кырымда бәйсез татар матбугатын буып, актив булган кырым татарларын мөстәкыйль мәгълүмат алу чарасыннан мәхрүм итү, аларда сәяси активлыкны киметү. Шул ук вакытта үзенә бер җәмгыяви эксперимент үткәрелә сыман, халык әлеге кысуларга дәшми калса, бу прецедентны шул ук Казан татарларына һәм башка милләтләргә карата кулланырга булачак. Икенчедән, соңгы елларда әкрен генә башын күтәреп килүче татар яңарышын булдырмау өчен, превентив адымнар ясау максаты. Күреп торабыз, татар халкының бер өлешендә үз милләтенә, тарихы һәм мәдәниятенә карата кызыксыну уянып килә, вакыт-вакыт милли горурлыкны күтәрүче төрле сәбәпләр дә чыгып тора, әйтик, соңгысы Сайдә Мөхәммәтҗанованың «Голос» тапшыруында бөтен Русия каршында татарча чыгыш ясавы булды. Кешенең табигате шундый: күбрәк биргән саен, аңа тагын да күбрәк кирәк. Милләтләр белән дә шулай ук, бераз горурлык хисе тойган һәм үзенә өстәмә хокуклар тартып ала алган милләтләр, иртәме-соңмы, чикләрне киңәйтергә омтыла, тарихларны актара, күбрәк һәм күбрәк сорый, ахыр чиктә бирмәгәннәрне дә таләп итә башлый. Татар тарихы буенча китапны экстремистик дип танырга омтылу, милләтебезне чын тарихтан читләштерү татарларның уянуы контрольдә тота алмаслык киңлекләргә китмәсен өчен башкарыла дип фаразлыйм. Өченчедән, илдә халыкның игътибарын кризис һәм икътисади авырлыклардан алу өчен төрле юнәлешләрдә эшләр башланды. Шуларның берсе – куркыту һәм бөтен нәрсәне тыю. Икенчесе – «дошман образы» тудыру һәм аңа каршы көрәшү. Татар матбугатын һәм «экстремистик» булып танылырга мөмкин татар тарихы китабы эчке дошман образына туры килә дә. «Нурулла Гарифның «Татар халкының азатлык өчен сугышы» китабы суд белән тыелган очракта да, куркып-каушап калырга ярамый, алга хәрәкәт итәргә кирәк. Китапны күтәреп, хакыйкатьне яклап, Европа халыкара мәхкәмәләренә хәтле барып җитәргә кирәк булачак! Менә ул вакытта татар тарихын, аның бөеклеген һәм фаҗигасен бөтен дөнья беләчәк!» – дип фикер йөртә Фәүзия Бәйрәмова.

Татарстан һәм Кырымдагы татар милләте өчен яңадан сынау вакытлары җитә. Бу очракта күп нәрсә халык сүзеннән дә торачак. Дәшми калсак, иң элек Кырымда бәйсез татар матбугатын ябачаклар, соңрак Татарстанда. Татар тарихы китабын якламасак, прокуратура рәттән татар китапларын тыю эшенә күчәргә мөмкин. Узган гасырда төрле сәяси режимнарның китапларны яндыру гадәте бар иде, кире шул вакытларга кайтмасак ярый инде…

Наил НӘБИУЛЛИН.

http://beznen.ru/basma/2015-13/aldangan-milletler/

Комментарии

  1. #1 StanleyNig 24 декабря 0:07:

    секс видеочат

    Цитировать этот комментарий
  2. #2 FgvdMycle 11 января 10:30:

    corner drug store medicine for erectile pharmacy express

    Цитировать этот комментарий
  3. #3 Jllofrefe 12 января 7:51:

    pharmacy rx one reviews pharmacy in canada pharma

    Цитировать этот комментарий
  4. #4 free dating websites 12 января 11:22:

    dating sites free,free dating websites

    manumit neighbourhood dating sites

    dating site

    Цитировать этот комментарий
  5. #5 Lokuknili 12 января 21:17:

    erectile dysfunction causes online pharmacy canada pharmacy rx world

    Цитировать этот комментарий
  6. #6 Khthhomy 12 января 22:28:

    med rx pharmacy pharmacy best drug store primer

    Цитировать этот комментарий
  7. #7 Jtmfknili 13 января 22:32:

    pharmacy today the people's pharmacy cheap erectile dysfunction pills online

    Цитировать этот комментарий
  8. #8 Siefactapema 17 января 0:03:

    https://cialsagen.com/ — buy tadalafil 20

    Цитировать этот комментарий
  9. #9 Gaefactapema 19 января 14:45:

    generic tadalafil without prescription

    Цитировать этот комментарий
  10. #10 Gaefactapema 20 января 23:45:

    tadalafil 10 mg cost

    Цитировать этот комментарий

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.

Цитировать выделенный текст

Designed by Azat Galiev aka AzatXaker 2021.